Insulinooporność a nowotwory – jeszcze do niedawna to zestawienie pojawiało się głównie w hipotezach badaczy. Dziś, dzięki analizie blisko pół miliona osób, naukowcy przedstawiają jeden z najmocniejszych dotąd dowodów na to, że zaburzenia metaboliczne mogą mieć znacznie szersze konsekwencje, niż sądzono.
Badanie opublikowane w „Nature Communications” przez zespół z Uniwersytetu Tokijskiego pokazuje, że insulinooporność może być czynnikiem ryzyka aż 12 typów nowotworów. Co istotne, wnioski te oparto na analizie danych z UK Biobank obejmującej niemal 500 000 uczestników.
To jedno z największych badań łączących metabolizm, onkologię i sztuczną inteligencję w medycynie.
Przeczytaj także: Post przerywany pod lupą. Czy naprawdę pomaga schudnąć?
Czym jest insulinooporność i dlaczego trudno ją wykryć?
Insulinooporność to stan, w którym komórki organizmu przestają prawidłowo reagować na insulinę – hormon odpowiedzialny za regulację poziomu glukozy we krwi. W odpowiedzi trzustka produkuje coraz większe ilości insuliny, co prowadzi do hiperinsulinemii i stopniowych zaburzeń metabolicznych.
Dotychczas insulinooporność kojarzono głównie z:
- cukrzycą typu 2,
- chorobami sercowo-naczyniowymi,
- przewlekłą chorobą nerek,
- stłuszczeniem i zapaleniem wątroby.
Choć od lat sugerowano, że insulinooporność a nowotwory mogą być ze sobą powiązane, brakowało badań o odpowiedniej skali. Jednym z głównych problemów był trudny i kosztowny pomiar insulinooporności, który w praktyce klinicznej wykonywany jest głównie w wyspecjalizowanych ośrodkach diabetologicznych.
Regularna aktywność fizyczna, wspierana przez specjalistów takich jak rehabilitacja Poznań, może poprawiać wrażliwość insulinową.
AI-IR – nowy sposób oceny ryzyka metabolicznego
Zespół kierowany przez Yutę Hiraike opracował model AI-IR (Artificial Intelligence–Insulin Resistance). Narzędzie to wykorzystuje algorytmy uczenia maszynowego do przewidywania insulinooporności na podstawie dziewięciu standardowych parametrów medycznych.
To przełomowe podejście, ponieważ dane wejściowe modelu pochodzą z rutynowych badań kontrolnych. Dzięki temu ocena insulinooporności może być skalowalna i dostępna dla dużych populacji.
Model AI-IR zastosowano do analizy danych z UK Biobank. Właśnie dzięki tej ogromnej próbie badawczej możliwe było wykazanie, że insulinooporność a nowotwory to zależność istotna statystycznie w przypadku aż 12 typów raka.
Dlaczego BMI nie mówi całej prawdy?
W praktyce klinicznej często używa się wskaźnika BMI jako uproszczonego miernika ryzyka metabolicznego. Jednak BMI nie odzwierciedla w pełni rzeczywistego stanu zdrowia metabolicznego.
Występują bowiem:
- osoby z otyłością, które pozostają względnie zdrowe metabolicznie,
- osoby z prawidłowym BMI, u których rozwija się istotna insulinooporność.
Model AI-IR, integrując dziewięć parametrów klinicznych w jedną metrykę, pozwala wykryć zaburzenia, których samo BMI nie jest w stanie uchwycić. W porównaniu z bezpośrednimi pomiarami insulinooporności narzędzie osiągnęło wysoką skuteczność predykcyjną.
To oznacza, że w przyszłości insulinooporność a nowotwory mogą być oceniane znacznie precyzyjniej niż dotychczas.
12 nowotworów powiązanych z insulinoopornością
Analiza wykazała istotny wzrost ryzyka w przypadku sześciu nowotworów:
- raka trzonu macicy,
- raka nerki,
- raka przełyku,
- raka trzustki,
- raka jelita grubego (okrężnicy),
- raka piersi.
Dodatkowo odnotowano nominalne powiązania z kolejnymi sześcioma typami nowotworów, w tym nowotworami wątroby, pęcherzyka żółciowego, żołądka, jelita cienkiego, miedniczki nerkowej, a także z białaczką i rakiem płuca.
Mechanizmy biologiczne tłumaczące zależność insulinooporność a nowotwory obejmują:
- przewlekły stan zapalny,
- podwyższony poziom insuliny i IGF-1 stymulujący proliferację komórek,
- zaburzenia metaboliczne sprzyjające środowisku proonkogennemu.
To pierwszy tak szeroko zakrojony dowód populacyjny wskazujący, że zaburzenia metaboliczne mogą być jednym z kluczowych ogniw łączących styl życia z ryzykiem rozwoju raka.
Znaczenie dla profilaktyki i medycyny przyszłości
Odkrycie, że insulinooporność a nowotwory są ze sobą powiązane, może mieć ogromne znaczenie dla profilaktyki. Skoro model AI-IR opiera się na standardowych badaniach, jego wdrożenie w praktyce klinicznej nie wymaga kosztownych, specjalistycznych procedur.
Możliwe zastosowania obejmują:
- identyfikację osób z podwyższonym ryzykiem cukrzycy i chorób sercowo-naczyniowych,
- ukierunkowane badania przesiewowe w kierunku wybranych nowotworów,
- personalizację strategii prewencji metabolicznej.
Badacze podkreślają jednak, że potrzebne są dalsze analizy, w tym uwzględniające różnice genetyczne i molekularne między pacjentami. Celem jest opracowanie jeszcze bardziej precyzyjnych metod redukcji insulinooporności oraz jej potencjalnych konsekwencji onkologicznych.
Zadbaj kompleksowo o swoje zdrowie – kontrola zgryzu u specjalisty, takiego jak ortodonta Poznań, może zapobiec poważniejszym problemom w przyszłości.
Nowe spojrzenie na metabolizm i raka
Dotąd nowotwory często analizowano głównie przez pryzmat genetyki, palenia tytoniu czy czynników środowiskowych. Dziś coraz wyraźniej widać, że metabolizm może odgrywać równie istotną rolę.
Związek insulinooporność a nowotwory otwiera nowy rozdział w medycynie precyzyjnej. Pokazuje, że profilaktyka onkologiczna może zaczynać się nie tylko w gabinecie onkologa, ale również w poradni diabetologicznej czy podczas rutynowego badania kontrolnego.
Jeśli kolejne badania potwierdzą te wyniki, insulinooporność przestanie być postrzegana wyłącznie jako problem metaboliczny. Może stać się jednym z kluczowych wskaźników ryzyka chorób nowotworowych w XXI wieku.
Leave a Reply