Czy pora, o której najlepiej funkcjonujemy, może wpływać na zdrowie serca? Coraz więcej danych sugeruje, że tak. Zależność określana jako nocne marki a choroby serca stała się przedmiotem jednego z największych badań populacyjnych ostatnich lat. Wyniki są niepokojące, ale jednocześnie dają nadzieję na realną poprawę zdrowia dzięki zmianom stylu życia.
Najnowsza analiza oparta na danych setek tysięcy dorosłych wskazuje, że osoby o wyraźnie wieczornym chronotypie mogą być bardziej narażone na choroby układu sercowo-naczyniowego. Co istotne, nie chodzi wyłącznie o to, jak żyjemy, lecz także o to, kiedy jesteśmy najbardziej aktywni.
Przeczytaj również: Wirus Nipah znów budzi niepokój. Śmiertelnie groźne zakażenia i kontrole sanitarne jak w czasie COVID-19
Czym jest chronotyp i dlaczego ma znaczenie dla zdrowia?
Chronotyp to indywidualna, biologiczna skłonność organizmu do funkcjonowania o określonych porach doby. Jedni naturalnie budzą się wcześnie i najlepiej działają rano. Inni zyskują energię dopiero wieczorem. Większość osób plasuje się pomiędzy tymi skrajnościami.
W analizowanym badaniu wykorzystano dane ponad 300 tysięcy uczestników projektu UK Biobank. Średni wiek badanych wynosił około 57 lat. Około 8 procent określiło się jako zdecydowanie wieczorni, niemal jedna czwarta jako zdecydowanie poranni, a pozostała większość reprezentowała chronotyp pośredni.
Następnie zestawiono te deklaracje z obiektywnymi wskaźnikami zdrowia serca. Dzięki temu możliwe było uchwycenie długofalowych zależności pomiędzy rytmem dobowym a kondycją układu krążenia.
Jak oceniano zdrowie serca uczestników badania?
Stan układu sercowo-naczyniowego oceniano w sposób kompleksowy. Badacze wykorzystali osiem wskaźników Life’s Essential opracowanych przez American Heart Association. Uwzględniały one zarówno styl życia, jak i parametry kliniczne, co pozwoliło spojrzeć na zdrowie serca całościowo, a nie przez pryzmat jednego czynnika.
Pod uwagę brano między innymi jakość diety, poziom aktywności fizycznej, palenie tytoniu i jakość snu. Oceniano także masę ciała, ciśnienie tętnicze, poziom cholesterolu oraz stężenie glukozy we krwi. Dzięki temu możliwe było precyzyjne określenie ogólnego ryzyka sercowo-naczyniowego.
Twoje zdrowie zasługuje na najlepsze. Zachęcamy do skorzystania z usług fizjoterapia Poznań.
Nocne marki a choroby serca – wyraźne różnice między chronotypami
Wyniki badania pokazały istotne różnice pomiędzy grupami. W porównaniu z osobami o chronotypie pośrednim, nocne marki znacznie częściej osiągały niekorzystne wyniki zdrowotne. U osób o typie wieczornym ogólna częstość złych wskaźników zdrowia serca była wyższa aż o 79 procent.
Co więcej, w trakcie średnio 14-letniego okresu obserwacji ryzyko zawału serca lub udaru mózgu było w tej grupie o 16 procent wyższe. Zależność ta okazała się szczególnie widoczna u kobiet. Dla porównania, osoby o wyraźnie porannym chronotypie miały o kilka procent niższą częstość niekorzystnych wyników zdrowia sercowo-naczyniowego.
Rytm dobowy jako kluczowy mechanizm ryzyka
Zdaniem badaczy jednym z głównych mechanizmów łączących chronotyp wieczorny z gorszym zdrowiem serca jest rozregulowanie rytmu dobowego. Oznacza to brak synchronizacji pomiędzy wewnętrznym zegarem biologicznym a naturalnym cyklem dnia i nocy.
Osoby aktywne głównie wieczorem często funkcjonują wbrew narzuconemu harmonogramowi społecznemu. W efekcie śpią krócej, mają nieregularne pory snu i częściej doświadczają przewlekłego zmęczenia. To z kolei wpływa na gospodarkę hormonalną, ciśnienie krwi oraz metabolizm.
Dodatkowo nocne marki częściej zmagają się z zachowaniami, które negatywnie wpływają na serce. Należą do nich palenie tytoniu, gorsza jakość diety oraz mniejsza regularność aktywności fizycznej. To właśnie te czynniki w dużej mierze tłumaczą obserwowane zwiększone ryzyko.
Czy nocny chronotyp oznacza wyrok dla zdrowia serca?
Eksperci podkreślają, że wyniki badania nie powinny być traktowane jako nieunikniony scenariusz. Zależność nocne marki a choroby serca ma w dużej mierze charakter pośredni i wynika z modyfikowalnych nawyków.
Specjaliści zwracają uwagę, że osoby o chronotypie wieczornym nie są z natury mniej zdrowe. Jednak częściej funkcjonują w warunkach, które utrudniają utrzymanie zdrowego stylu życia. To oznacza, że odpowiednie działania profilaktyczne mogą realnie obniżyć ryzyko chorób sercowo-naczyniowych.
Poprawa jakości snu, ograniczenie palenia, regularne posiłki i dostosowana do możliwości aktywność fizyczna mogą znacząco zmienić profil ryzyka. Nawet niewielkie korekty w codziennych nawykach przynoszą długofalowe korzyści.
Specjaliści zwracają uwagę, że stan zdrowia jamy ustnej wpływa na funkcjonowanie całego organizmu, dlatego regularne wizyty u specjalistów, takich jak ortodonta Wrocław, są częścią profilaktyki zdrowotnej.
Znaczenie chronotypu w profilaktyce i leczeniu
Autorzy badania podkreślają, że uwzględnienie chronotypu może mieć praktyczne zastosowanie w medycynie. Coraz częściej mówi się o konieczności dopasowania leczenia do rytmu dobowego pacjenta. Dotyczy to zarówno farmakoterapii, jak i planowania interwencji zdrowotnych.
Niektóre leki działają skuteczniej, gdy są przyjmowane o określonej porze dnia. Ten optymalny moment może różnić się w zależności od tego, czy pacjent jest rannym ptaszkiem, osobą pośrednią czy nocnym markiem. Takie podejście może w przyszłości poprawić skuteczność leczenia i zmniejszyć ryzyko działań niepożądanych.
Ograniczenia badania i dalsze kierunki analiz
Naukowcy zwracają uwagę na pewne ograniczenia analizy. Większość uczestników UK Biobank stanowili biali dorośli, którzy ogólnie byli zdrowsi niż przeciętna populacja. Może to ograniczać możliwość pełnego uogólniania wyników.
Dodatkowo chronotyp oceniano jednorazowo, na podstawie samoopisu, bez wielokrotnej weryfikacji w czasie. Mimo to skala badania i długość obserwacji sprawiają, że wnioski są istotnym sygnałem ostrzegawczym.
Zależność nocne marki a choroby serca pokazuje, że zdrowie to nie tylko to, co robimy, ale również kiedy to robimy. Świadomość własnego chronotypu może stać się kolejnym elementem profilaktyki, który pomoże lepiej zadbać o serce i ogólne samopoczucie.
Leave a Reply