Wyjście USA z WHO stało się faktem i już teraz budzi ogromne emocje. Stany Zjednoczone formalnie zakończyły członkostwo w Światowej Organizacji Zdrowia po upływie rocznego okresu wypowiedzenia. Decyzję podjął Donald Trump jeszcze podczas swojej prezydentury. Dziś jej skutki zaczynają być widoczne na arenie międzynarodowej.
Ten krok wielu ekspertów uznaje za bezprecedensowy. Jednocześnie pojawiają się pytania o konsekwencje dla globalnego systemu zdrowia publicznego. Sprawa wykracza bowiem daleko poza politykę wewnętrzną USA.
Jak doszło do wyjścia USA z WHO
Proces wyjścia USA z WHO rozpoczął się 20 stycznia ubiegłego roku. Wtedy Donald Trump podpisał rozporządzenie wykonawcze zapowiadające opuszczenie organizacji. Dwa dni później formalne powiadomienie trafiło do ONZ. Zgodnie z obowiązującymi zasadami konieczne było zachowanie rocznego okresu wypowiedzenia.
Ten termin właśnie minął. Dlatego 22 stycznia procedura została zakończona. Jednocześnie pojawiły się kontrowersje, które do dziś nie zostały wyjaśnione. Chodzi przede wszystkim o kwestie finansowe i prawne.
PRZECZYTAJ: Gummy smile – czym jest uśmiech dziąsłowy i dlaczego wpływa na pewność siebie
Zaległe składki i spór prawny
Światowa Organizacja Zdrowia poinformowała, że Stany Zjednoczone nie uregulowały składek za lata 2024–2025. Według danych organizacji zaległości wynoszą od 260 do 278 milionów dolarów. Tymczasem statut WHO jasno wskazuje, że kraj opuszczający organizację musi spłacić wszystkie zobowiązania.
Eksperci prawa zdrowia publicznego podnoszą alarm. Ich zdaniem wyjście USA z WHO bez zapłaty składek może naruszać również amerykańskie prawo. Lawrence Gostin z Uniwersytetu Georgetown ocenił, że decyzja administracji Trumpa stoi w sprzeczności z obowiązującymi przepisami. Jednocześnie zaznaczył jednak, że konsekwencje prawne mogą nigdy nie nastąpić.
Departament Stanu USA nie przedstawił jednoznacznego stanowiska. To tylko zwiększa niepewność wokół całej sprawy.
Dlaczego Donald Trump zdecydował o opuszczeniu WHO
Administracja Donalda Trumpa wielokrotnie krytykowała funkcjonowanie WHO. Wskazywała między innymi na sposób zarządzania pandemią COVID-19. Podnosiła również argument braku reform i zbyt dużych wpływów politycznych wybranych państw.
Istotnym elementem narracji był także aspekt finansowy. Trump przekonywał, że Stany Zjednoczone płacą zbyt wysokie składki. Porównywał je z wpłatami innych krajów, w tym Chin. Jego zdaniem system finansowania WHO był niesprawiedliwy wobec USA.
W rozporządzeniu wykonawczym podkreślono, że Ameryka nie powinna ponosić nieproporcjonalnie dużych kosztów członkostwa. Ten argument stał się jednym z kluczowych uzasadnień decyzji.
Znaczenie USA dla finansów WHO
Przez lata Stany Zjednoczone były największym pojedynczym sponsorem WHO. Odpowiadały za około 18 procent całkowitego budżetu organizacji. Roczne wpłaty USA wahały się od 160 do nawet 815 milionów dolarów. Cały budżet WHO wynosił przy tym od 2 do 3 miliardów dolarów.
Wyjście USA z WHO już doprowadziło do poważnych problemów finansowych. W efekcie organizacja musiała podjąć trudne decyzje:
- ograniczyć kadrę zarządzającą,
- zmniejszyć liczbę realizowanych programów,
- zaplanować zwolnienie około 25 procent personelu.
Te działania pokazują skalę zależności WHO od największych płatników.
Reakcja WHO i ostrzeżenia ekspertów
WHO wielokrotnie wyrażała ubolewanie z powodu decyzji Stanów Zjednoczonych. Dyrektor generalny Tedros Adhanom Ghebreyesus ostrzegł, że wyjście USA z WHO zwiększy ryzyko zdrowotne na całym świecie. Jego zdaniem stracą na tym zarówno Amerykanie, jak i społeczność międzynarodowa.
Organizacja przypomina, że koordynuje reakcje na epidemie i wspiera kraje o słabszych systemach ochrony zdrowia. Ponadto opracowuje wytyczne dotyczące setek chorób. Bez udziału USA realizacja wielu zadań stanie się trudniejsza.
Podobnie jak w systemie zdrowia publicznego, także lokalnie ważna jest ciągłość opieki, którą zapewnia ortodonta Wrocław.
Ryzyko izolacji informacyjnej
Eksperci zdrowia publicznego zwracają uwagę na inny problem. Wyjście USA z WHO może doprowadzić do izolacji informacyjnej. Kelly Henning z Bloomberg Philanthropies ostrzegła, że osłabnie globalna współpraca w zakresie wykrywania zagrożeń zdrowotnych.
Podobne stanowisko przedstawił Lü Xiang z Chińskiej Akademii Nauk Społecznych. Jego zdaniem Stany Zjednoczone mogą stać się odizolowanym źródłem danych. W przyszłości utrudni to szybką reakcję na nowe epidemie.
Bill Gates: świat nadal potrzebuje WHO
Bill Gates również odniósł się do decyzji administracji Trumpa. Jego zdaniem powrót USA do WHO w najbliższym czasie jest mało prawdopodobny. Jednocześnie podkreślił, że świat wciąż potrzebuje tej organizacji.
Gates Foundation nadal wspiera globalne inicjatywy zdrowotne. Fundacja finansuje również część programów realizowanych przez WHO. To pokazuje, że mimo decyzji politycznych znaczenie organizacji pozostaje ogromne.
Podobnie jak w ochronie zdrowia publicznego, również na poziomie lokalnym ogromne znaczenie ma szybki dostęp do specjalistów, takich jak fizjoterapia Poznań, która pozwala reagować na problemy zdrowotne, zanim staną się poważnym obciążeniem dla systemu.
Co oznacza wyjście USA z WHO dla świata
Specjaliści nie mają wątpliwości, że skutki tej decyzji będą długofalowe. Wyjście USA z WHO może osłabić globalny nadzór epidemiologiczny. Może także spowolnić programy eliminacji chorób zakaźnych. Ponadto ucierpi wsparcie dla zdrowia matek i dzieci w krajach rozwijających się.
Dr Tom Frieden z Resolve to Save Lives podkreślił, że prawdziwe reformy wymagają zaangażowania. Jego zdaniem rezygnacja osłabia wpływy USA i zwiększa ryzyko przyszłej pandemii.
Decyzja o globalnych konsekwencjach
Wyjście USA z WHO to wydarzenie, które zmienia globalny krajobraz zdrowia publicznego. Choć decyzja ma podłoże polityczne i finansowe, jej skutki dotkną wiele krajów. W świecie bez granic epidemiologicznych brak jednego z kluczowych graczy może mieć poważne konsekwencje.
Najbliższe lata pokażą, czy globalna społeczność zdoła wypełnić tę lukę. Jedno jest jednak pewne. Ta decyzja zapisze się w historii światowej polityki zdrowotnej.
Leave a Reply