Kwestia zabezpieczenia socjalnego artystów od lat powraca w debacie publicznej. Tym razem jednak dyskusja dotyczy konkretnych rozwiązań ustawowych. Specjalne emerytury dla artystów mogą wkrótce stać się faktem, ponieważ rząd przedstawił projekt kompleksowych zmian. Z jednej strony propozycje mają zapewnić twórcom stabilność. Z drugiej jednak rodzą pytania o koszty i źródła finansowania.
Dlatego temat od razu wzbudził zainteresowanie opinii publicznej i stał się przedmiotem sporów politycznych.
Projekt ustawy o zabezpieczeniu socjalnym artystów
22 stycznia 2026 roku minister kultury i dziedzictwa narodowego Marta Cienkowska zaprezentowała w Sejmie główne założenia nowej ustawy. Dokument dotyczy zabezpieczenia socjalnego zawodowych artystów i ma dostosować system do realiów pracy twórczej.
Przede wszystkim autorzy projektu zwracają uwagę na nieregularność dochodów. W praktyce bowiem wielu artystów pracuje projektowo. W rezultacie pojawiają się przerwy w opłacaniu składek. Dlatego nowa ustawa ma zapewnić ciągłość ubezpieczenia, nawet w trudniejszych okresach.
Przeczytaj również: Stomatologia dziecięca w Polsce w kryzysie. Lekarze alarmują w Sejmie
Artyści w liczbach. Dlaczego potrzebne są zmiany
Dane Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego pokazują skalę problemu. W Polsce działa około 60 tysięcy zawodowych artystów. Reprezentują oni różne dziedziny kultury, od muzyki po sztuki wizualne.
Jednak sytuacja finansowa wielu z nich pozostaje niepewna. Co więcej, statystyki nie pozostawiają złudzeń:
- 69 procent artystów zarabia poniżej średniej krajowej
- 30 procent osiąga dochody niższe od minimalnego wynagrodzenia
Ponadto tylko 8,3 procent pracuje na umowie o pracę na czas nieokreślony. Jednocześnie aż 15,3 procent nie podlega systemowi ubezpieczeń społecznych. Właśnie dlatego rząd uznał, że specjalne emerytury dla artystów wymagają pilnych rozwiązań systemowych.
Cel ustawy: stabilność i bezpieczeństwo socjalne
Głównym celem projektu jest włączenie artystów do systemu ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych. Co istotne, ustawa ma uwzględniać zmienność dochodów w tej branży.
Dlatego zaproponowano mechanizm gwarantowanych dopłat do składek. W praktyce państwo uzupełni składki artystów o najniższych przychodach. Dzięki temu ubezpieczenie nie będzie przerywane. W efekcie twórcy zyskają większą stabilność emerytalną.
Jednocześnie autorzy projektu podkreślają, że rozwiązanie ma charakter wyrównawczy, a nie przywilejowy.
Zadbaj o uśmiech, który daje Ci pewność siebie, wybierając implanty zębów Poznań.
Status artysty zawodowego i mechanizm dopłat
Kluczowym elementem reformy jest wprowadzenie statusu artysty zawodowego. Otrzymają go osoby, które regularnie i profesjonalnie zajmują się twórczością. Początkowo status będzie przyznawany na trzy lata. Następnie, po dziewięciu latach aktywności, możliwe stanie się jego wydłużenie do pięciu lat.
Z tym statusem bezpośrednio powiązane będą dopłaty do składek emerytalnych i zdrowotnych. Wsparcie obejmie artystów o najniższych dochodach. W rezultacie ich składki zostaną podniesione do poziomu minimalnego wynagrodzenia.
Co ważne, środki trafią bezpośrednio do ZUS i nie będą opodatkowane. Decyzje o przyznaniu statusu podejmą Komisja Opiniująca oraz dyrektor Centrum Edukacji i Pracy Artystycznej. Dzięki temu procedura ma pozostać przejrzysta.
Opłata reprograficzna jako źródło finansowania
Jednak największe kontrowersje budzi kwestia finansowania systemu. Projekt zakłada wykorzystanie opłaty reprograficznej. Będzie to dodatkowy podatek w wysokości od 1 do 2 procent ceny urządzeń umożliwiających kopiowanie treści.
Chodzi między innymi o smartfony, tablety, telewizory i nośniki pamięci. Opłata ma stanowić rekompensatę za kopiowanie dzieł na własny użytek. Zebrane środki trafią do organizacji zrzeszających artystów.
Z jednej strony krytycy wskazują na możliwy wzrost cen sprzętu. Z drugiej jednak zwolennicy podkreślają, że podobne mechanizmy działają już w wielu krajach europejskich. Dlatego rząd traktuje to rozwiązanie jako kompromis.
Nie każdy dorosły zdaje sobie sprawę z tego, że braki w uzębieniu należy uzupełniać. Rekomendujemy usługę implanty Wrocław.
Społeczna debata dopiero nabiera tempa
Specjalne emerytury dla artystów wyraźnie dzielą opinię publiczną. Dla jednych to konieczna korekta systemu. Dla innych to kolejny wydatek z pieniędzy podatników.
Jednak niezależnie od ocen, projekt ustawy otwiera ważną dyskusję o roli państwa w ochronie twórców kultury. Jeśli przepisy wejdą w życie, zmienią realia pracy artystów na wiele lat. Dlatego właśnie ta debata dopiero się rozpoczyna.
Leave a Reply