Choć statystyki mogą dawać złudne poczucie ulgi, alkohol wśród nastolatków wciąż pozostaje najpowszechniejszą używką w Polsce. Z jednej strony obserwujemy wyraźny spadek deklarowanego spożycia, z drugiej – zmienia się kontekst, w jakim młodzi ludzie po niego sięgają. Coraz większą rolę odgrywa presja rówieśnicza, media społecznościowe i potrzeba przynależności. Alkohol nie znika z życia młodzieży, lecz zmienia formę obecności.
Współczesny nastolatek dorasta w świecie natychmiastowych bodźców, porównań i cyfrowej ekspozycji. W tym krajobrazie alkohol bywa przedstawiany jako element dorosłości, zabawy lub sposobu na rozładowanie napięcia. I choć coraz więcej młodych ludzi deklaruje abstynencję, problem wciąż dotyczy ogromnej części populacji.
Zadbaj o uśmiech, który daje Ci pewność siebie, wybierając implanty zębów Poznań.
Spadek w liczbach, ale nie w znaczeniu
Dane z ostatnich lat pokazują wyraźny trend spadkowy. W grupie wiekowej 15–16 lat odsetek uczniów, którzy pili alkohol w ostatnich 30 dniach, zmniejszył się z 57,3 procent w 2007 roku do 39,1 procent w 2024 roku. To niemal 20 punktów procentowych różnicy w ciągu niespełna dwóch dekad. Zmiana jest istotna i nieprzypadkowa, ale nie oznacza rozwiązania problemu.
Z ogólnopolskiego badania szkolnego przeprowadzonego w 2024 roku w ramach Europejskiego Programu Badań Ankietowych w Szkołach wynika, że aż 72,9 procent uczniów w wieku 15–16 lat miało kontakt z alkoholem przynajmniej raz w życiu. Oznacza to, że większość nastolatków zetknęła się z używką jeszcze przed osiągnięciem pełnoletności. W starszych grupach wiekowych wskaźniki te są jeszcze wyższe.
Przeczytaj również: Przewlekła choroba nerek rozwija się po cichu. I właśnie to czyni ją tak groźną
Pierwszy kontakt z alkoholem – kiedy i dlaczego
Pierwsze próby sięgania po alkohol pojawiają się najczęściej we wczesnej adolescencji. Wiek inicjacji nie jest jednak stały i zależy od wielu czynników: środowiska rodzinnego, norm panujących w grupie rówieśniczej, dostępności alkoholu oraz społecznych przyzwolenia.
Zdaniem dr hab. Mariola Paruzel-Czachura najczęstsze motywacje nastolatków są silnie związane z sytuacją społeczną. Alkohol pojawia się na imprezach, spotkaniach towarzyskich, podczas wspólnego spędzania czasu. Dla wielu młodych osób jest to sposób na „bycie częścią grupy”, sprawdzenie granic lub zaspokojenie ciekawości.
Wśród najczęściej wskazywanych powodów sięgania po alkohol pojawiają się:
- ciekawość i chęć nowych doświadczeń,
- presja rówieśnicza i potrzeba akceptacji,
- udział w imprezach i spotkaniach towarzyskich,
- testowanie dorosłości i niezależności,
- obniżanie napięcia, stresu lub nieśmiałości.
Nie każdy nastolatek pije z tych samych powodów. U części młodych ludzi alkohol staje się narzędziem regulacji emocji, choć – jak podkreślają eksperci – nie jest to mechanizm uniwersalny.
Presja grupy i internet – nowy wymiar wpływu
Współczesna presja rówieśnicza nie kończy się na szkolnym korytarzu. Przeniosła się do internetu, gdzie normy społeczne są wzmacniane przez obrazy, relacje i treści promujące określony styl życia. Media społecznościowe często pokazują alkohol wśród nastolatków jako nieodłączny element zabawy, relaksu czy sukcesu towarzyskiego.
Badania wskazują, że istnieje związek między ekspozycją na treści promujące alkohol w internecie a skłonnością do jego spożywania wśród młodzieży. Choć trudno jednoznacznie określić kierunek tego wpływu, jedno jest pewne: cyfrowe środowisko wzmacnia normy rówieśnicze i obniża próg wejścia w eksperymentowanie.
Dodatkowym problemem pozostaje dostępność alkoholu. Wśród 15–16-latków aż 75 procent ocenia dostęp do wódki jako bardzo łatwy. To pokazuje, że mimo obowiązujących przepisów, bariery ochronne w praktyce często nie działają.
Jak działa alkohol wśród nastolatków
Alkohol wśród nastolatków wpływa na psychikę i ciało nastolatka w sposób szczególnie intensywny. Mózg w okresie dorastania wciąż się rozwija, a układ nerwowy jest bardziej podatny na działanie substancji psychoaktywnych. Podczas pierwszych kontaktów z alkoholem dochodzi do wzrostu poziomu dopaminy, spadku napięcia i chwilowego poczucia ulgi.
Ten mechanizm sprzyja powtarzaniu doświadczeń. Z czasem może pojawić się tolerancja, czyli potrzeba spożywania coraz większych ilości alkoholu, aby osiągnąć ten sam efekt. Wtedy motywacje psychologiczne zaczynają być wzmacniane przez mechanizmy fizjologiczne, co znacząco zwiększa ryzyko uzależnienia w przyszłości.
Rola rodziców i dorosłych – realny wpływ
Choć w okresie nastoletnim wpływ rówieśników jest zazwyczaj silniejszy niż wpływ rodziców, relacje rodzinne nadal pełnią kluczową funkcję ochronną. Rozmowa, jasne zasady i przewidywalne konsekwencje tworzą ramy bezpieczeństwa, nawet jeśli młody człowiek pozornie je kwestionuje.
Eksperci wskazują, że szczególnie istotne są:
- otwarta, regularna komunikacja bez moralizowania,
- jasno określone zasady dotyczące alkoholu,
- ograniczanie dostępności używek w domu,
- wzmacnianie umiejętności odmawiania i samodzielnego podejmowania decyzji.
To nie są rozwiązania natychmiastowe, ale długofalowe. Ich skuteczność opiera się na relacji, zaufaniu i konsekwencji.
Edukacja i pomoc – gdzie szukać wsparcia
Edukacja pozostaje jednym z najważniejszych narzędzi profilaktyki. Wykłady, warsztaty i rozmowy o mechanizmach uzależnienia pomagają młodzieży zrozumieć, że alkohol to nie tylko element zabawy, ale realne ryzyko dla zdrowia i przyszłości. Takie działania prowadzone są m.in. podczas spotkań edukacyjnych dla młodych osób w całej Polsce.
W sytuacjach niepokoju lub zagrożenia eksperci rekomendują, by nie zostawać z problemem samemu. Wsparcia można szukać u rodziców, zaufanych nauczycieli, psychologów szkolnych, pedagogów czy lekarzy. W poważniejszych przypadkach pomoc oferują terapeuci uzależnień oraz instytucje takie jak Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom, które prowadzi infolinie i programy wsparcia dla młodzieży i ich rodzin.
Zrób coś dobrego dla swojego ciała i postaw na rehabilitacja Poznań.
Spadek alkoholu wśród nastolatków to nie koniec historii
Zmniejszające się statystyki spożycia alkoholu wśród nastolatków to sygnał, że działania profilaktyczne przynoszą efekty. Nie oznacza to jednak, że problem znika. Alkohol wśród nastolatków nadal pozostaje najczęstszą używką, a jego obecność zmienia się wraz z realiami społecznymi i cyfrowymi.
To właśnie teraz, w momencie pozornego uspokojenia, łatwo stracić czujność. Tymczasem skuteczna profilaktyka wymaga ciągłej uwagi, rozmowy i dostosowywania działań do świata, w którym dorastają młodzi ludzie. Bo choć liczby spadają, stawka wciąż pozostaje taka sama – zdrowie, bezpieczeństwo i przyszłość kolejnych pokoleń.
Leave a Reply